De politie, uw vriend?

De politie, uw vriend?

Delen op

Burgers moeten er op kunnen vertrouwen dat de politie rechtmatig en rechtvaardig optreedt, zonder aanzien des persoon. In een democratische rechtsstaat is de gezagsuitoefening door de politie gebonden aan het recht; het gaat om legale gezagsuitoefening. In essentie biedt dit een grondslag voor formeel vertrouwen bij burgers dat de politie rechtmatig en rechtvaardig optreedt naar de norm van het recht.

Er zijn ongetwijfeld zeer veel plichtbewuste politieambtenaren, dit artikel is dan ook gericht aan alle anderen…

Met stijgende verbazing vernam ik dat er in Antwerpen zes politiemensen verdacht worden van afpersing, diefstallen met geweld en mishandeling van illegalen. De agenten zouden systematisch mensen zonder verblijfspapieren hebben bedreigd, beroofd en te kijk gezet. Zeker een van de verdachten is volgens Vlaamse media gerelateerd aan een Albanese misdaadfamilie.

Geregeld verschijnen er krantenkoppen waarin politiemensen in opspraak komen. Zo was er in het recente verleden de ‘Hazodi-affaire‘ waarin de graaicultuur in het Hasseltse politiekorps aan de kaak werd gesteld.

Ook de Brusselse politie wordt regelmatig verwijten gemaakt. In de Brusselse probleemwijken, maar ook in andere Belgische grootsteden spelen verschillende sociale problemen. “Armoede, hoge jeugdwerkloosheid en gesloten buurtcentra spelen ook daar een rol. De wijkbewoners nemen dat de overheid kwalijk. Dat wordt versterkt als er al een paar politiecontroles of aanhoudingen zijn geweest die volgens de bewoners te betwisten zijn. Laat staan als ze het gevoel hebben dat de politie disproportioneel optreedt. Als de politie komt, gaat dat gepaard met veel machtsvertoon, alsof het een militaire operatie betreft. Daarmee krijgt de politie niet het gewenste gezag, maar boezemt het optreden juist angst, onvrede en woede in. De politie wordt dan de vijand, alsof het oorlog is. Daar komt ook nog bij dat de politie discriminatie of zelfs racisme wordt verweten.

De politie is daarbij dus niet hun beste vriend. In het verleden, bij eerdere ongeregeldheden zoals in Molenbeek, bleken ook de ‘gewone’ wijkbewoners woedend en steunden ze tijdelijk de rellen. Op dat moment heeft de politie echt een probleem, al neemt de steun van gewone burgers uit achterstandswijken voor ongeregeldheden vaak snel af.

Goede ervaringen van burgers met de politie worden als ‘niets bijzonders’ gezien, minder goede ervaringen kunnen worden ervaren als een schok en tasten het vertrouwen aan. En de laatste jaren wordt de politie in onze maatschappij voortdurend geassocieerd met repressie ipv geassocieerd te zijn als “Politie is uw vriend”. Boetes, flitspalen, trajectcontroles zijn schering en inslag. In plaats van vertrouwen na te streven lijkt repressie in sommige politiezones ‘de orde van de dag’. Vertrouwen in die politie is soms ver zoek.

En het is juist dát vertrouwen in de politie dat moet kunnen omschreven worden als de overtuiging van het publiek dat de politie bevoegd is om op te treden op een bepaalde manier in specifieke situaties en daarbij de juiste intenties heeft tegenover de burgers. Vertrouwen impliceert dat medewerking en gehoorzaamheid niet elke keer opnieuw moeten worden bevochten. Vertrouwen kan betrekking hebben op de politie als institutie of als organisatie. In het twee geval is vertrouwen gerelateerd aan het optreden van de politie en persoonlijke ervaringen met de politie.

Het vertrouwen op basis van het optreden is dan ook veel kwetsbaarder dan het vertrouwen van burgers in de politie als institutie. Vertrouwen in de politie betekent geloven dat politiemensen de juiste motieven hebben en technisch bekwaam zijn om hun taken te vervullen en dat zij zich daarbij laten leiden door de eisen van de professie en de belangen van het publiek in meer algemene zin. Zo wordt vertrouwen bij burgers gegenereerd dat gebaseerd is op de overtuiging dat de intenties en de waarden van de politie nauw zijn afgestemd met die van henzelf.

Gelet op de vele incidenten de laatste jaren met de politie moeten bepaalde korpsen dringend zelfonderzoek doen naar hun relatie met de burger. De politie moet voldoen aan de verwachtingen van de burgers. Dit kan alleen door het leren luisteren naar burgers en de “rotte appels” uit het korps te verwijderen. Want burgers en politie hebben soms niet het gevoel dat zij dezelfde visies delen van wat goed en fout is in de samenleving. Wanneer politie en burgers andere waarden en normen vooropstellen, zorgt dit voor een kloof tussen burger en politie. Dat geldt ook wanneer burgers er niet in geloven dat de politie zich aan de wet houdt. Want dan, immers, verliest de politie alle geloofwaardigheid als wetshandhaver.

 

Lees ook:

 

Reageer